De keuze voor een ondernemingsvorm is van vele facetten afhankelijk. Vaak wordt vooral gedacht aan de fiscale aspecten die samenhangen met de ondernemingsvorm, maar bij de keuze tussen enerzijds eenmanszaak/VOF/maatschap en anderzijds BV zijn er ook aspecten van belang met betrekking tot:

• fiscale aspecten
• aansprakelijkheid
• continuïteit
• pensioen
• commercie
• oprichtingskosten
• administratieve verplichtingen

Hieronder passeren deze aspecten stuk voor stuk de revue.

Fiscale aspecten

Bij een eenmanszaak, vennootschap onder firma (VOF) of maatschap wordt de behaalde winst direct integraal betrokken in de inkomstenbelasting. Bij een BV zijn alle werknemers (inclusief de directeur-grootaandeelhouder - verder te noemen DGA) in dienst en wordt op hun salaris loonbelasting ingehouden, die vervolgens een voorheffing is op de inkomstenbelasting.
Daarnaast is de BV zelfstandig belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Bij uitkering van de winst aan de aandeelhouder wordt de winst nogmaals belast in box II. Daarnaast verliest de ondernemer na overgang naar de BV de ondernemersaftrek.
Op basis van de huidige tarieven (2012) wordt het vanaf een structureel winstniveau van zo'n € 80.000 (vòòr ondernemersbeloning) fiscaal gunstiger om een BV op te richten. Eén van de voordelen van de BV is dat niet alle winst elk jaar behoeft te worden uitgekeerd, zoals bij de eenmanszaak, VOF en maatschap het geval is. Wel dient ermee rekening te worden gehouden, dat de fiscus in de BV in principe een minimum salaris (zgn. gebruikelijk loon) voor de DGA hanteert van € 42.000 (2012). Dit kan in een aantal voorkomende gevallen ook lager of hoger moeten zijn. In sommige gevallen kan dit (vooraf) worden afgestemd met de Belastingdienst.

Aansprakelijkheid

In tegenstelling tot de eenmanszaak en VOF is de BV rechtspersoon. Dit houdt in dat er in principe slechts aansprakelijkheid bestaat voor het aandelenkapitaal van de BV (minimaal € 18.000). Door bepaalde zaken niet in de BV of in een andere BV (bv een holding en/of onroerend goed BV) onder te brengen (bijvoorbeeld de onroerende zaken en het eigen beheer pensioen) kan het aansprakelijk vermogen nog verder verkleind worden.
Er kunnen echter toch problemen rond aansprakelijkheid ontstaan rond de BV. Bij een “onbehoorlijke taakvervulling” van de DGA kan er voor hem/haar in sommige gevallen persoonlijke aansprakelijkheid ontstaan. Daarnaast zal in het kader van een financiering van de bedrijfsactiviteiten de ondernemer ook soms (gedeeltelijk) persoonlijk garant moeten staan voor de opgenomen gelden.

Continuïteit

De onderneming als BV heeft een eigen juridische identiteit, waardoor de onderneming op eenvoudigere wijze aan derden overdraagbaar is en derden die daarin zijn geïnteresseerd, gemakkelijker in de onderneming kunnen deelnemen. Dit kan ook gelden voor delen van de onderneming, zoals alleen het bedrijfspand. Als de aandelen van een werkmaatschappij door een moedermaatschappij worden verkocht, kan dit vaak belastingvrij onder gebruikmaking van de zgn. deelnemingsvrijstelling.

Pensioen

In de eenmanszaak, VOF en maatschap is de opbouw van een pensioen lastiger, aangezien pensioenpremies hier in de meeste gevallen niet van de fiscale winst aftrekbaar zijn. Wel bestaat er de mogelijkheid tot vorming van een fiscale oudedagsreserve (FOR) en een lijfrentepremieaftrek bij beëindiging (staking) van de onderneming.
De BV-vorm biedt goede mogelijkheden voor het opbouwen van een oudedags- en nabestaandenvoorziening (behalve bij deelname aan een verplichte beroepspensioenregeling). De kosten van pensioenpremies kunnen ten laste van de winst voor vennootschapsbelasting worden gebracht, en er zijn mogelijkheden om een pensioenvoorziening binnen de BV te realiseren, waarbij de gelden wel fiscaal aftrekbaar zijn maar de onderneming niet behoeven te verlaten, en de liquiditeit van de onderneming niet wordt aangetast. Hierbij dient er wel op te worden gelet, dat de pensioenpremies zijn veiliggesteld voor de pensioenopbouw.

Commercie

Als commerciële overweging voor de keuze van een ondernemingsvorm geldt nog, dat vooral bij het zakendoen met andere bedrijven (B2B) de BV als een wat serieuzere ondernemingsvorm wordt gezien als de eenmanszaak en VOF. Dit heeft wellicht te maken met de eigen identiteit van de BV en de minimum kapitaalseis.

Oprichtingskosten

Aan de eenmanszaak, VOF en maatschap zijn geen bijzondere oprichtingsvereisten verbonden; een simpele inschrijving bij de Kamer van Koophandel volstaat.
Bij de oprichting van de BV zijn er wel een reeks vereisten, waaronder de verplichting tot het laten passeren van de oprichtingsakte bij de notaris. Hieraan zijn ook kosten verbonden (globaal tussen € 1.000 en € 2.000). Daarnaast levert de minimum kapitaalseis van € 18.000 voor de oprichter soms problemen op, ook al hoeft dit geld formeel slechts voor zeer korte tijd bij de oprichting van de BV ter beschikking te staan. Er zijn inmiddels vergevorderde plannen voor het laten vervallen van de minimum kapitaalseis, maar deze zijn inmiddels al enkele jaren doorgeschoven (huidige geplande ingangsdatum in de loop van 2012).

Administratieve verplichtingen

De eenmanszaak, VOF en maatschap dienen naast het bijhouden van hun boekhouding alleen (per firmant) een aangifte inkomstenbelasting met jaarstukken van de onderneming op te stellen.
Bij de BV komt daarbij het voeren van de salarisadministratie met (ook voor kleinere bedrijven maandelijkse aangiftes loonbelasting/opgaven sociale verzekeringswetten (=loonheffingen) aan de Belastingdienst. Daarnaast dient voor de BV jaarlijks een aangifte vennootschapsbelasting te worden opgesteld.
Voor alle ondernemingsvormen geldt uiteraard de verplichting tot aangiftes omzetbelasting, tenzij de prestaties zijn vrijgesteld.

Conclusie

Het bovenstaande vormt slechts een inleidende beschouwing over de aspecten waarmee rekening dient te worden gehouden bij de keuze van de ondernemingsvorm. Vaak speelt er een combinatie van factoren, die moeten worden gewogen. Er zijn natuurlijk mogelijkheden om te starten met een eenmanszaak, VOF of maatschap en deze later in te brengen in een BV. Dit kan in een aantal gevallen ook fiscale voordelen bieden. Uiteraard is het mogelijk in een persoonlijk gesprek verder te praten over de ins en outs van de keuze van de ondernemingsvorm in uw specifieke geval.